विशाल रावल
नेपाली हिन्दु नारीहरूको महान् पर्व हरितालिका तीज आज देशैभर धार्मिक तथा सांस्कृतिक उत्साहका साथ मनाइँदैछ। पौराणिक धार्मिक मान्यता अनुसार माता पार्वतीले भगवान् शिवलाई पतिको रूपमा पाउन कठोर तपस्या र व्रत बसेको स्मरणमा यो पर्व मनाउने परम्परा रहँदै आएको छ। तीजको अवसरमा आज बिहानैदेखि काठमाडौँको ऐतिहासिक पशुपतिनाथ मन्दिरका साथै देशभरका विभिन्न शिव मन्दिरहरूमा रातो, हरियो र पहेँलो पोशाकसहित सोह्र श्रृङ्गारमा सजिएका महिला श्रद्धालुहरूको बाक्लो घुइँचो लागेको छ।
तीज पर्व मुख्य गरी तीन दिनसम्म विभिन्न विधिपूर्वक मनाइन्छ। पहिलो दिन माइतीघरमा भेला भई खीर, सेलरोटी लगायतका परिकारसहित मीठो-मीठो ‘दर’ खाएर सुरु भएको यो पर्वको दोस्रो दिन अर्थात् आज मुख्य तीजको दिन महिलाहरूले २४ घण्टे निराहार व्रत बसी श्रीमानको दीर्घायु, सुस्वास्थ्य र पारिवारिक समृद्धिको कामना गर्दछन् भने अविवाहित युवतीहरूले सुयोग्य वरको कामना गर्दै शिव-पार्वतीको पूजा-आराधना गर्छन्। तेस्रो दिन ‘ऋषि पञ्चमी’का दिन दतिवनले स्नान गरी सप्तऋषिको पूजा गरेपछि तीजको कठोर व्रत औपचारिक रूपमा समापन हुन्छ।
केवल धार्मिक अनुष्ठानमा मात्र सीमित नरही तीज नेपाली महिलाहरूको मौलिक सामाजिक तथा सांस्कृतिक अभिव्यक्ति दिने महत्त्वपूर्ण अवसर पनि हो। मन्दिरका प्राङ्गण र गल्लीहरूमा महिलाहरू गोलबद्ध भएर परम्परागत लोकगीत तथा दोहोरीको तालमा नाच्दै आफ्ना सुख-दुःख र भोगाइहरू व्यक्त गर्ने गर्दछन्। धार्मिक आस्था, पारिवारिक आत्मीयता र महिला सशक्तिकरणको अद्भुत सङ्गम मानिने तीजले नेपाली समाजमा आपसी एकता र सांस्कृतिक जीवन्ततालाई थप मजबुत बनाएको छ
